Đứng thứ 2 Đông Nam Á về lượng ô tô điện ghi nhận trong quý 1-2026, Việt Nam đang bước vào cuộc đua đưa các điểm sạc vốn phân tán, mỗi nơi một ứng dụng và ví tiền, về nền tảng chung.

 

Theo tổng hợp từ các hiệp hội ô tô và cơ quan giao thông trong khu vực, Thái Lan ghi nhận 57.147 ô tô thuần điện trong quý 1-2026. Việt Nam đứng thứ 2 với ít nhất 53.685 ô tô.

Xe điện tăng nhanh, chuyện sạc vẫn chia 2

Sức mua tăng nhanh nhưng trải nghiệm sạc của người dùng đang có sự khác biệt khá rõ.

V-Green thuộc hệ sinh thái Vingroup, hiện vận hành khoảng 150.000 cổng sạc ô tô và xe máy điện tại 34 tỉnh thành, tạo độ phủ lớn nhất thị trường. Các điểm sạc này hiện phục vụ phương tiện VinFast, chưa mở toàn bộ cho xe thương hiệu khác.

Điều này có nghĩa chủ xe BYD, Geely, Wuling hay Ford có thể nhìn thấy trạm V-Green trên nhiều tuyến đường nhưng không sử dụng được.

Người dùng phải tìm đến các điểm sạc do doanh nghiệp độc lập vận hành, trạm tại showroom, trung tâm thương mại hoặc tự lắp thiết bị tại nhà.

Ghi nhận tại TP.HCM, anh Quang Thi - chủ xe VinFast VF5 - cho biết khi đi xa, anh chỉ cần mở ứng dụng của hãng hoặc màn hình trung tâm trên xe để tìm điểm sạc, xem trụ còn trống và theo dõi phiên sạc.

Xe, trạm, dữ liệu và thanh toán nằm trong cùng một hệ sinh thái. Người lái xe gần như không phải quan tâm trụ thuộc đơn vị nào, tải thêm phần mềm gì hay nạp tiền vào ví nào.

Với người dùng xe điện ngoài VinFast, mỗi chuyến đi xa lại đòi hỏi nhiều bước chuẩn bị hơn.

Trước chuyến đi dài bằng chiếc BYD Atto 3, chị Hoàng Oanh - phường Đức Nhuận - phải kiểm tra từng điểm sạc thuộc nhà vận hành nào, sử dụng đầu cắm gì, công suất bao nhiêu, mở cửa đến mấy giờ và thanh toán bằng cách nào.

Chị ví việc nạp điện trên đường như một "hành trình thử thách". Người lái xe phải tải ứng dụng, đăng ký tài khoản, chờ mã OTP, liên kết ngân hàng, nạp tiền rồi quét mã QR. Nếu điểm kế tiếp thuộc hệ thống khác, các bước gần như được thực hiện lại từ đầu.

Áp lực rõ hơn với tài xế dịch vụ. Sau một ngày chạy 200 - 300km, khi dung lượng pin xuống gần 30%, điều quan tâm không còn là nhận thêm chuyến nào mà là trạm gần nhất nằm ở đâu và có thực sự sử dụng được hay không.

 

Từ thu phí đường bộ đến tìm trạm sạc

Theo ghi nhận, những bất tiện trên mở ra cuộc đua kết nối nhiều nhà vận hành về một đầu mối tìm kiếm và thanh toán.

VETC là một trong những doanh nghiệp đi theo hướng này. Từ ứng dụng vốn dùng để trả phí đường bộ không dừng, nền tảng lần lượt bổ sung thanh toán bãi đỗ, bảo hiểm, cứu hộ và nay là tìm, kích hoạt, trả tiền sạc xe.

Người đã có tài khoản VETC không phải đăng ký thêm. Trên màn hình chính, họ chọn mục "Trạm sạc". Tới trạm, tài xế quét mã QR, chọn gói sạc, thanh toán từ tài khoản VETC và theo dõi lượng điện, thời gian, chi phí trên điện thoại.

Đến ngày 15-6, VETC cho biết đã kết nối toàn trình với Tasco Smart Charge, Ford Việt Nam, ESKY và Rabbit EV, cho phép tìm, dẫn đường, kích hoạt và thanh toán tại gần 200 trạm. Hai đối tác khác dự kiến được bổ sung, nâng quy mô lên khoảng 250 trạm.

Với giá sạc khoảng 8.800 đồng/kWh, BYD Dolphin tốn gần 111.000 đồng điện cho 100km, còn Geely EX2 khoảng 104.000 đồng. Trong khi đó, một ô tô xăng tiêu thụ 6 lít/100km tốn gần 125.000 đồng với mức giá xăng khoảng 20.750 đồng/lít.

Chênh lệch có thể thu hẹp nếu cộng phí gửi xe, phí chiếm trụ và hao hụt khi sạc. Dù vậy, một số người dùng phản ánh đã tìm thấy trạm trên VETC nhưng khi cắm súng sạc, quét mã QR, ứng dụng báo thất bại. Sau nhiều lần thử, nhân viên showroom phải mở ứng dụng ESKY trên điện thoại cá nhân để kích hoạt, thiết bị mới hoạt động.

Theo ông Nguyễn Thành Kiên - quản lý một hệ thống sạc tư nhân, nền tảng tổng hợp mới giải quyết được khâu tìm trạm và chỉ đường. Phiên sạc chỉ thành công khi ứng dụng trung gian, hệ thống của nhà vận hành và thiết bị tại trạm kết nối ổn định.

Vì vậy, nhiều người vẫn giữ ứng dụng gốc để dự phòng. Nền tảng chung cũng cần cập nhật chính xác tình trạng trụ, công suất, giá, giờ hoạt động và quy định rõ đầu mối xử lý khi giao dịch lỗi hoặc cần hoàn tiền.

Xây thêm trụ chưa đủ

Với tài xế công nghệ, trạm sạc chỉ có giá trị khi dễ tìm, còn hoạt động và không làm gián đoạn thời gian chạy xe. Grab vì thế đưa "Tiện ích xe điện" vào Grab Driver, cho phép tìm trạm, kiểm tra tình trạng, kích hoạt và thanh toán ngay trên ứng dụng nhận chuyến. Nền tảng do Voltality cung cấp, dự kiến kết nối hơn 250 trạm mở.

Ông Kristofer Jacek Soh - Tổng giám đốc Voltality - cho rằng tăng số lượng trụ mới chỉ là bước đầu. Việc tìm kiếm, dẫn đường và thanh toán phải thuận tiện như ghé cây xăng. Theo ông Mã Tuấn Trọng - Giám đốc điều hành Grab Việt Nam, điều này đặc biệt quan trọng với tài xế dịch vụ, bởi mỗi phút chờ sạc đều ảnh hưởng đến thu nhập.

Cùng lúc, Tasco Auto và Ford Việt Nam tận dụng hệ thống showroom để mở rộng hạ tầng, đã vận hành hơn 30 điểm sạc nhanh và dự kiến nâng lên khoảng 89 điểm vào cuối năm.

Ông Ruchik Shah - Tổng giám đốc Ford Việt Nam - công nhận một mẫu xe điện tốt vẫn khó thuyết phục khách hàng nếu việc sạc còn bất tiện.

Theo các chuyên gia ô tô, cuộc đua vì thế không chỉ nằm ở số lượng trụ sạc mà còn ở dữ liệu chính xác, giá minh bạch, khả năng kích hoạt thành công và một đầu mối xử lý sự cố. "Tới trạm sạc mà loay hoay từng app, tải từng ví riêng thì cực quá. Giờ có app chung, dùng tiện hơn mới thúc đẩy người dân mua xe điện được", anh Nguyễn An, đang sử dụng xe điện EX5 của Geely, nói.

Cần 32,6 tỉ USD cho hạ tầng trụ sạc

Theo Ngân hàng Thế giới (World Bank), tổ chức tài chính quốc tế chuyên cung cấp vốn và tư vấn phát triển cho các quốc gia, Việt Nam cần khoảng 6,3 triệu bộ sạc xe điện vào năm 2050. Tổng vốn đầu tư cho hạ tầng này ước tính 32,6 tỉ USD.

Riêng đến năm 2030, Việt Nam cần khoảng 2,2 tỉ USD để phát triển các điểm sạc và thêm khoảng 9 tỉ USD nâng cấp lưới điện, đáp ứng nhu cầu khi ô tô, xe máy, taxi và xe buýt chuyển dần sang năng lượng xanh.

Tăng số lượng trụ sạc chưa đủ. Thị trường còn cần chuẩn chung về dữ liệu và thanh toán, tránh tình trạng mỗi nhà vận hành sử dụng một ứng dụng, tài khoản và ví tiền riêng.

Link gốc