Xe khác hãng có thể dùng chung trạm sạc xe điện không?

Quy chuẩn kỹ thuật mới về trụ sạc, trạm sạc xe điện đặt ra yêu cầu về an toàn và khả năng tương thích. Tuy nhiên, xe có thể tương thích về kỹ thuật không đồng nghĩa mọi trạm sạc đều phải phục vụ tất cả các hãng.

Hiểu đúng về "dùng chung"

Thông tư 61/2026 của Bộ Công thương ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trụ sạc, trạm sạc xe điện (QCVN 32:2026/BCT), có hiệu lực từ ngày 1/7/2027.

Bên cạnh các yêu cầu về an toàn, quy chuẩn đề cập việc trạm sạc phải có khả năng phục vụ những phương tiện chạy điện có cổng sạc tương thích. Quy định này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu từ thời điểm trên, các trạm sạc công cộng có phải mở cho xe của mọi thương hiệu hay không?

Trao đổi với Báo Xây dựng, đại diện Cục Công nghiệp (Bộ Công thương) cho biết, ý nghĩa của từ "dùng chung" ở đây trước hết là khả năng kỹ thuật: Trạm có thể phục vụ phương tiện phù hợp với loại đầu nối, chế độ sạc và cấu hình mà trạm hỗ trợ. Quy chuẩn không yêu cầu mỗi trạm phải trang bị tất cả loại đầu nối hoặc công nghệ sạc để đáp ứng mọi mẫu xe.

Nói cách khác, tương thích kỹ thuật là điều kiện để các phương tiện có thể sử dụng chung hạ tầng, nhưng không đồng nghĩa trạm sạc đương nhiên phải mở cửa cho mọi hãng. Việc cung cấp dịch vụ, lựa chọn khách hàng và mô hình kinh doanh vẫn phụ thuộc vào phương án của nhà đầu tư, đơn vị vận hành và các quy định pháp luật liên quan.

Chưa mở cửa cho mọi loại xe

Ông Chu Đức Duy, Tổng giám đốc Công ty CP Bitcharge - đơn vị có hơn 100 trạm sạc trên toàn quốc cũng cho rằng, cần phân biệt hai vấn đề: Hệ thống được thiết kế để có thể phục vụ nhiều loại xe và quyết định của đơn vị vận hành về việc cho những đối tượng nào sử dụng dịch vụ.

Theo đại diện Cục Công nghiệp, việc phương tiện và trạm sạc có cùng loại đầu nối chưa đủ để khẳng định chúng tương thích. Khả năng sử dụng còn phụ thuộc vào chế độ sạc, dải điện áp và dòng điện, chức năng giao tiếp, các cơ chế liên động an toàn (thiết bị chỉ hoạt động khi đáp ứng các điều kiện an toàn) cũng như mức công suất phù hợp với thiết bị, phương tiện và hệ thống cấp điện.

Các thông tin về cấu hình tương thích, tiêu chuẩn và phiên bản đầu nối, thông số điện, chức năng giao tiếp, điều kiện an toàn và phiên bản phần mềm có ảnh hưởng đến khả năng tương thích cần được thể hiện trong hồ sơ kỹ thuật. Quy chuẩn cũng xác định trách nhiệm đối với nhiều khâu, từ sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu, phân phối trụ sạc đến thiết kế, lắp đặt, quản lý và vận hành trạm.

"Quy định này có thể tạo điều kiện kỹ thuật thuận lợi hơn cho việc phát triển các mô hình trạm sạc phục vụ nhiều loại phương tiện. Tuy nhiên, quy chuẩn không quy định hoặc áp đặt mô hình thị trường phải là mạng lưới sạc độc lập, đa thương hiệu hay hệ sinh thái riêng của doanh nghiệp", đại diện Cục Công nghiệp khẳng định.

Hướng tới cung cấp cho nhiều hãng xe

Theo ông Chu Đức Duy, phần lớn doanh nghiệp kinh doanh trạm sạc công cộng tại Việt Nam, ngoại trừ hệ thống VinFast, đã hướng tới khả năng phục vụ xe của nhiều hãng ngay từ khi xây dựng mạng lưới. Bitcharge cũng ghi nhận doanh thu từ nhóm khách hàng sử dụng xe VinFast, chiếm khoảng 15-20%.

Trên thị trường, ngoài mạng lưới V-Green, nhiều doanh nghiệp đã xây dựng hoặc lên kế hoạch phát triển hạ tầng sạc có khả năng phục vụ nhiều nhóm phương tiện. TMT Motors từng công bố kế hoạch triển khai 30.000 trạm sạc trên cả nước; TC Group và VGX ký biên bản ghi nhớ hợp tác phát triển hạ tầng năng lượng cho phương tiện điện hóa theo hướng mở.

Tasco Auto cũng xây dựng mô hình liên minh trạm sạc đa thương hiệu, trong khi BYD và Futa hợp tác thành lập liên minh trạm sạc riêng.

Ông Duy nhận định, QCVN 32:2026/BCT tạo hành lang pháp lý để các doanh nghiệp đầu tư bài bản, đồng thời đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn về hồ sơ, nhận diện và các điều kiện kỹ thuật. Những đơn vị có thiết bị không đáp ứng yêu cầu có thể phải nâng cấp, khắc phục hoặc đối mặt với khó khăn khi hoạt động.

Theo ông Duy, khi thị trường vận hành theo các yêu cầu rõ ràng và cạnh tranh lành mạnh hơn, người dùng sẽ được hưởng lợi.

Ông Dai Yong Lin, CEO thương hiệu ô tô điện Bestune Việt Nam cho biết, các mẫu xe hãng đang bán tại Việt Nam được nhập khẩu từ Trung Quốc và sử dụng chuẩn sạc GB/T. Để sử dụng một số dịch vụ sạc công cộng tại Việt Nam, những mẫu xe này hiện cần đầu chuyển đổi.

Theo ông Lin, quy chuẩn mới có thể tạo nền tảng kỹ thuật chung để các hãng định hướng chuẩn hóa hệ thống sạc, bộ sạc trên xe (OBC) và giao thức sạc phù hợp hơn với hạ tầng tại Việt Nam, qua đó hướng tới khả năng sử dụng trạm sạc của bên thứ ba. Với người tiêu dùng, các yêu cầu rõ ràng hơn về an toàn và tính đồng bộ có thể giúp việc tiếp cận hạ tầng sạc thuận lợi hơn.

Tuy vậy, quy chuẩn kỹ thuật không tự động quyết định cách các doanh nghiệp tổ chức dịch vụ. Khả năng mở rộng mạng lưới sạc dùng chung trên thực tế vẫn phụ thuộc vào mức độ tương thích của từng phương tiện, cấu hình trạm sạc và chính sách của đơn vị vận hành.

Thông tư 61/2026 quy định, trụ sạc được lắp đặt hợp pháp trước ngày 1/7/2027 được tiếp tục sử dụng. Với trạm đã hoạt động trước thời điểm này thuộc phạm vi điều chỉnh, thời hạn rà soát là 6 tháng và khắc phục yêu cầu an toàn là 24 tháng, tính từ ngày Thông tư có hiệu lực.

Trường hợp có nguy cơ trực tiếp phải được xử lý ngay. Phần được sửa chữa, cải tạo, mở rộng hoặc thay đổi cấu hình kể từ ngày Thông tư có hiệu lực phải đáp ứng quy chuẩn và quy định pháp luật liên quan.

Link gốc